Projekt ustawy o ochronie osób zgłaszających naruszenia prawa - dyrektywa 2019/1937

Postanowieniem Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii (zwanej Dyrektywą o sygnalistach) wszystkie kraje członkowskie UE, w tym Polska, powinny wprowadzić do 17 grudnia 2021 r. wszelkie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania systemu zarządzania zgłaszaniem nieprawidłowości.

 

Obecnie ustawa o ochronie sygnalistów została opublikowana. Obecne przepisy wskazują, że pozostał krótki czas na wdrożenie systemu ochrony sygnalistów. 

Kogo chroni Dyrektywa o sygnalistach?

Ustawa o ochronie sygnalistów i zarówno dyrektywa UE 2019/1937 chroni osobę fizyczną, która zgłasza lub ujawnia publicznie informację o naruszenia prawa zgodnie z prawdą oraz w celu poprawienia jakości funkcjonowania swojej organizacji w kontekście związanym z pracą. Taką osobą jest:

PROJEKT USTAWY I DYREKTYWA CHRONI RÓWNIEŻ:

Czego mogą dotyczyć naruszenia?

Naruszenia objęte zakresem stosowania aktów Unii i aktów Polski w zakresie projektu ustawy oraz dyrektywy z następujących dziedzin prawa:

A także:

Nie jest to zbiór zamknięty. Ustawodawca krajowy w stosownych przepisach może poszerzyć zakres dziedzin lub aktów prawnych, które podlegać będą takim samym wymaganiom jakie są wymienione w Dyrektywie o sygnalistach. Również pracodawca może w wewnętrznych procedurach wskazać przykłady naruszeń, które mogą być zgłaszane kanałem wewnętrznym dla sygnalisty.

PRZEPISY PRAWA O SYGNALIŚCIE W JEDNOSTKACH JST

Kanał wewnętrzny

Obowiązkiem utworzenia kanału wewnętrznego objęte są podmioty prawne, w których według stanu na dzień 1 stycznia lub 1 lipca danego roku wykonuje pracę zarobkową co najmniej 50 osób. Do liczby 50 osób wykonujących pracę zarobkową na rzecz podmiotu prawnego wlicza się pracowników w przeliczeniu na pełne etaty lub osoby świadczące pracę za wynagrodzeniem na innej podstawie niż stosunek pracy, niezależnie od podstawy zatrudnienia.

Podmiot prawny ustala wewnętrzną procedurę dokonywania zgłoszeń naruszeń prawa i podejmowania działań następczych zwanych procedurą zgłoszeń wewnętrznych.

Przepisów o obowiązku utworzenia kanału wewnętrznego nie stosuje się do jednostek organizacyjnych gminy lub powiatu liczących mniej niż 10 000 mieszkańców.

Kanał wspólny wewnętrzny

Wszystkie jednostki wykonawcze samorządu terytorialnego są zobligowane do ustalenia wspólnej procedury zgłoszeń wewnętrznych w ramach wspólnej obsługi, która jest możliwa na podstawie przepisów o samorządzie gminnym, powiatowym oraz wojewódzkim w ramach możliwości wspólnej obsługi administracyjnej, finansowej i organizacyjnej, pod warunkiem zapewnienia jej odrębności i niezależności od procedury przyjmowania zgłoszeń zewnętrznych i podejmowania działań następczych.

Współpraca JST z podmiotem zewnętrznym

Jednostka samorządu terytorialnego powinna utworzyć wewnętrzny kanał informatyczny do przyjmowania zgłoszeń o naruszeniu przepisów prawa w urzędzie. Projekt ustawy przewiduje w tym zakresie możliwość podjęcia współpracy z podmiotem zewnętrznym, który ma możliwość udostępnienia bezpiecznego kanału zgłoszeniowego i zobowiązany jest na podstawie zawartej umowy w celu powierzenia obsługi przyjmowania zgłoszeń wewnętrznych do zapewnienia odpowiednich rozwiązań technicznych zgodnych z ustawą oraz odpowiedniego przetwarzania danych osobowych zgodnego z rozporządzeniem UE 2016/679 RODO.

Nie wiesz, od czego zacząć przy wdrożeniu z podmiotem zewnętrznym?

Kanały zgłoszeniowe

Kanał wewnętrzny

Obowiązkiem utworzenia kanału wewnętrznego objęte są podmioty prawne, w których według stanu na dzień 1 stycznia lub 1 lipca danego roku wykonuje pracę zarobkową co najmniej 50 osób. Do liczby 50 osób wykonujących pracę zarobkową na rzecz podmiotu prawnego wlicza się pracowników w przeliczeniu na pełne etaty lub osoby świadczące pracę za wynagrodzeniem na innej podstawie niż stosunek pracy, niezależnie od podstawy zatrudnienia.

Kanał zewnętrzny

Sygnalista może dokonać zgłoszenia zewnętrznego również z pominięciem uprzedniego zgłoszenia wewnętrznego.

Zgłoszenie zewnętrzne zgodnie z najnowszym projektem ustawy przyjmowane jest przez Rzecznika Praw Obywatelskich albo organ publiczny.

Ujawnienie publiczne

Sygnalista podlega ochronie w zakresie ujawnienia publicznego, jeżeli dokonuje go po zgłoszeniu wewnętrznym i zewnętrznym lub po samym zgłoszeniu zewnętrznym. Takie ujawnienie publiczne musi dotyczyć naruszenia, które stanowi oczywiste zagrożenie interesu publicznego. Sygnalista jest również chroniony jeżeli od razu użyje ujawnienia publicznego w przypadku, gdy zgłoszenie zewnętrzne naraziłoby go na działania odwetowe lub gdyby byłoby ono oczywiście nieskuteczne.

Ustawodawca ma prawo określić wielkość kar i sankcji za:

Kraje członkowskie, takie jak Dania, Czechy, czy Słowacja wprowadziły już ustawę o sygnalistach. Przepisy te wskazują wymagania dotyczące ochrony sygnalisty jak również określają m.in. wielkość kar i sankcji za nie przestrzeganie zasad. Więcej szczegółów znajdą Państwo na naszym blogu.

Dowiedz się również – KTO TO JEST SYGNALISTA?